بیوگرافی هایده خواننده و همسرش با عکس تا علت فوت

بیوگرافی هایده خواننده

هایده متولد ۲۱ فروردین ۱۳۲۱ در تهران، خواننده موسیقی پاپ و سنتی ایرانی است

با صدای به ارث رسیده از مادرش و با الگو از «دلکش» به موسیقی روی آورد و در ۲۶ سالگی اولین قطعه خود را منتشر کرد و به واسطه صدای اپرایی و آلتویی که داشت، در میان مردم به شهرت رسید

خانواده

معصومه دده بالا با نام هنری «هایده» در خیابان عین الدوله تهران به دنیا آمده است و تنها یک خواهر کوچک تر از خود بنام خدیجه «مهستی» دارد

پدرش «محمد دده بالا» تورک زبان و اهل روستای «دده بالا» از توابع تبریز می باشد و مادرش خانم «زینب بلغاری» از ثروتمندان اهل رشت بود

ازدواج در سن پایین

هایده در سال ۱۳۳۴ وقتی تنها ۱۳ ساله داشت با آقای «سرهنگ محمد نوری» ازدواج کرد که ثمره آن دو پسر بنام های «کامران»، «کیوان» و یک دختر به نام «کیانوش!» شد

کامران فرزند بزرگ اش را در ۱۴ سالگی به دنیا آورد و آن زمان آنقدر کم سن و سال بود که مادربزرگش در فرزند داری به او کمک می کرد

محمد نوری (همسر اول) و کیوان پسر هایده

مولودی خوانی

مادرش خانم زینب بلغاری مولودی خان سفره ها و آئین های مذهبی بود و هایده به همراه خواهرش اغلب در کنار مادر در این مراسمات مولودی خوانی می کردند

از گلپایگانی تا تجویدی

هایده در کنار خواهر کوچک ترش ابتدا به کلاس های موسیقی اکبر گلپایگانی رفتند سپس مهستی برای ساخت آثار به پرویز یاحقی معرفی شد و هایده هم کارش را با علی تجویدی (مربی آواز، استاد ویولن و آهنگساز) شروع کرد

کشف دقیق استعداد صدا

تجویدی پس از شنیدن صدای هایده بی درنگ رجیستری های نادر در عمق صدای آلتوی هایده را تشخیص داد

این رجیستری ها رنج میانهٔ بسیط (پردامنه) صدای هایده را آشکار ساخت و تجویدی آموزش و یاری در آموختن مجموعهٔ موسیقی آوازی ایرانی را به هایده ارائه کرد

نواختن ساز و سلفژ

هایده قبل از آغاز فعالیت حرفه ای خود، نزد «احمد عبادی» نواختن سه تار و نزد «استاد بنان» اصول صحیح ردیف آواز ایرانی را آموخته بود، سلفژ را هم نزد «فریدون ناصری» فراگرفته بود

اولین آهنگ

در ابتدا به خاطر مخالفت شوهرش سه سال دیرتر از خواهر کوچکترش فعالیت خود را شروع کرد، اولین بار سال ۱۳۴۷ وقتی ۲۶ ساله بود آهنگ «آزاده» با آهنگسازی علی تجویدی را در رادیو تهران اجرا کرد

جدایی از همسر

هایده در ادامه به دلیل مخالفت های همسرش با فعالیت هنری و شرایط سخت زندگی مشترک، از او جدا شد و سرپرستی فرزندانش را برعهده گرفت

هایده بعدها گفت من و شوهرم وقتی جدا شدیم، مثل دو رفیق با هم در ارتباط بودیم و هرگز آن عشق و دوست داشتن از بین نرفت و تنها یک چیز می‌ توانست مرا از او جدا کند؛ آن هم «خواندن» بود

عکس فرزندان هایده (خواننده)

از پاپ تا شهرت

هایده از سال ۱۳۵۰ شروع به خواندن ترانه های پاپ به آهنگسازی انوشیروان روحانی، فریدون خشنود و… کرد که ترانه های «نشانه»، «بزن تار»، «سوغاتی» و «گل سنگ» باب جدیدی در موسیقی ایرانی باز کرد

ارتباط با منوچهر خانلری

سال ۱۳۵۴ رابطه هایده با «منوچهر خانلری» (مشاور و راهنمای هنری اش) تا جایی پیش رفت که شیرین افشار نامزد منوچهر خانلری به استناد نوار ضبط شده از صدای هایده و همسرش به دادگاه شکایت کرد

هایده پس از حضور در بازپرسی اعلام کرد صدای وی توسط شخص دیگری تقلید شده است و این اتهامات را نپذیرفت

هایده خواننده و همسرش منوچهر خانلری

مخفیانه ازدواج کردیم

گفتگوی هایده با هفته نامه جوانان چاپ روز دوشنبه ۲۱ تیر ۱۳۵۵: برای اولین بار دلم می خواهد از زبان من بنویسید که عاشق مردی هستم، دیوانه وار دوستش دارم، و ترانه دلم می خواد را نیز با همه وجود برای او می خوانم چون مشکلاتی بزرگ سر راه داریم

البته نمی توانم درباره ازدواج حالا حرفی بزنم چون آینده ممکن است همه چیز را در هم بریزد ولی به هر حال بدم نمی آید که باز با ازدواج عاشقانه ای زندگی آرام و بدون جنجال را آغاز کنم

شاید روزی به خاطر همین عشق و ازدواج از خوانندگی دست بکشم چون من هم مثل هر زن ایرانی اصیل عاشق زندگی آرام هستم

در نهایت بعد از یک سال، هایده به صورت رسمی اعلام کرد مخفیانه با منوچهر خانلری ازدواج کرده است، البته این زندگی هم دوام چندانی نداشت و به جدایی ختم شد

خروج از ایران

هایده ۷ شهریور ۱۳۵۷ به همراه خواهر و مادرش پس از انفجار در سینما رکس آبادان به لندن نقل مکان کردند و با وقوع انقلاب دیگر نتوانستند به ایران باز گردند

بعد از یکسال حضور در لندن سال ۱۳۵۸ به آمریکا رفتند و در لس آنجلس ماندگار شدند

ادامه فعالیت در آمریکا

هایده بعد از مهاجرت همکاری خود را با آهنگساز سرشناس ایرانی صادق نوجوکی بیشتر کرد به طوری که منجر به رقم زدن آلبوم های «بزن تار» و «شب عشق» گردید

آلبوم «شب عشق» به عنوان پرفروش ترین آلبوم دههٔ شصت شرکت ترانه معرفی شد و همچنین از آلبوم «بزن تار» به عنوان آلبوم سال (۱۹۹۰) یاد شد

کنسرت

بعد از انقلاب علاوه بر برنامه های معمول خود در دانشگاه یو سی ال ای کالیفرنیا و تالارهای مشهور جهانی از جمله رویال آلبرت هال، کنسرت هایی اجرا کرد

خوانندگان مورد علاقه

من به صدای خانم دلکش واقعا عشق می ورزیدم و از طریق صدای خانم دلکش ، می توانم واقعا بگویم هنر را یاد گرفتم

از آقایان به صدای آقای محمود خوانساری بسیار علاقمند بودم که صدای محمود یک صدای خاصی بود و به صدای گلپایگانی هم که البته علاقه خاصی داشتم

مداح و روضه منظم

علی اکبر مولایی، مداح مشهور تهران، از جلسات روضه ای می گوید که پیش از انقلاب در خانه هایده به صورت هفتگی برگزار می کرده و در آن جلسات هایده نیز مداحی می کرده است

ازدواج سوم

آخرین ازدواج هایده با آقای «عباس شکرابی» بود که عکس زیر مربوط به سال ۱۳۶۴ در لس آنجلس گرفته شده است

عباس شکرابی همسر سوم هایده

از دیابت تا فشار و مرگ

هایده که از دوران نوجوانی به بیماری دیابت دچار بود کم کم فشار خون و ناراحتی قلبی نیز به آن افزوده شد اما بی اعتنایی او به سلامتی وضعیتش را بدتر کرد

او در آخرین شب زندگی خود در باشگاه کازابلانکا در حالی که وضعیت مناسب جسمی نداشت اما برنامه کوچک که از قبل تدارک دیده شده بود را اجرا کرد

روز بعد در ۳۰ دی ۱۳۶۸ وقتی ۴۷ سال بود بخاطر سکته قلبی ناشی از بیماری های زمینه ای دار فانی را وداع گفت

محل دفن

هایده در گورستان «وست وود» در لس آنجلس کنار مادرش به خاک سپرده شد در این گورستان «فرانک زاپا»، «مرلین مونرو» و خواهرش «مهستی» نیز بعدا دفن شدند

در مراسم دفن این هنرمند نزدیک به ۲۰ هزار نفر شرکت کردند تا جایی که پلیس شهر ابتدا به گمان آشوب ایرانیان آماده باش اعلام کرد اما بعدا متوجه موضوع شدند

میراث در لس آنجلس

فروردین سال ۱۳۹۸ شهرداری لس آنجلس ستاره ای به نام این هنرمند در بلوار مشاهیر لس آنجلس در کنار بزرگترین هنرمندان جهان نصب کرد

نام هایده توسط شهرداری بعنوان بخش از میراث فرهنگی و هنری این شهر به ثبت رسید و با حضور دوست داران و خانواده اش نام او در تقویم شهری نیز درج شد

سنگ قبر و محل دفن هایده

آزمایش صدا

در سال ۲۰۰۲ گروهی از دانشمندان ژاپنی صدای وی را کنترآلتو (صدای نه بسیار کلفت نه نازک و نه خش دار) معرفی کردند ، طبق اعلام این محققان تابحال صدای هیچ زن خواننده ای به آن سطح نرسیده است

مستند زندگی

در سال ۲۰۰۹ پژمان اکبرزاده فیلم مستند ۱۰۰ دقیقه ای با نام سخن از هایده درباره فعالیت های هنری و آثار این هنرمند ساخت که اولین بار در آمستردام اکران شد

عکس هایده (خواننده) و پسرش کیوان

آثار

از هایده به جز چندین اجرای همراه با آواز در برنامه های موسیقی اصیل ایرانی، همچون برنامه گل ها، بیشتر از ۲۰۰ ترانه و بالغ بر ۳۰ آلبوم موسیقی برجای مانده که برخی از آن ها جنبهٔ رسمی داشته و در زمان حیات خود هایده منتشر شده اند

تعداد زیادی از این آلبوم ها نیز پس از درگذشت او یا به صورت غیررسمی و بدون اطلاع و رضایت وی و خانواده اش توسط کمپانی های مختلف موسیقی به بازار آمده اند