بیوگرافی بهرام بیضایی و همسرش از ناگفته ها تا فوت

بیوگرافی بهرام بیضایی

بهرام بیضایی متولد ۵ دی ۱۳۱۷ در تهران، کارگردان نویسنده، محقق و تدوین گر است

دانشجوی انصرافی رشته ادبی از دانشگاه تهران می باشد که با نوشتن نمایشنامه شروع کرد و با ساخت فیلم «باشو، غریبه کوچک» (بهترین فیلم تاریخ سینمای ایران) به اوج شهرت رسید

اوایل انقلاب دو ماه مانده به بازنشستگی از دانشگاه اخراج شد تا اینکه هفت سال بعد به آمریکا رفت

خانواده

بهرام بیضایی در شهر تهران به دنیا آمده است پدرش مرحوم «میرزا نعمت الله بیضایی آرانی» شاعر و متخلص به ذکایی و مادرش مرحوم «نیره موافق» خانه دار بود

تنها یک خواهر بزرگتر از خود دارد و اصالتا اهل آران کاشان هستند

شروع نوشتن از دبیرستان

با اینکه در مدرسه شاگرد زرنگی نبود اما با گروهی از نویسندگان آینده همچون داریوش آشوری، نادر ابراهیمی و عبدالمجید ارفعی هم کلاس بود

او در این دوران نویسندگی را با نوشته هایی مانند آرش با الهام از شعرهای مهدی اخوان ثالث شروع کرد تا اینکه در مقطع دبیرستان وارد نمایشنامه نویسی شد

دانشگاه و استخدام

بعد از معافیت از سربازی در دانشگاه تهران قبول شد

اما کمتر از دو سال رشته ادبی را ناتمام گذاشت و یکسال بعد در سال ۱۳۳۸ وقتی ۲۱ ساله بود در اداره کل ثبت اسناد و املاک دماوند مشغول کار شد

ورود به اداره دراماتیک

بیضایی در روستای گیلیارد دماوند با دیدن یک تعزیه شروع به پژوهش در نمایش های ایرانی کرد تا اینکه سال ۱۳۴۱ وقتی ۲۴ ساله بود به اداره هنرهای دراماتیک رفت

از این سال بعنوان نویسنده وارد همکاری با کارگردان های مختلف تئاتر شد و همزمان نوشتن را در ماهنامه های هنری از جمله موسیقی و ستاره کیهان پی گرفت

عکس بهرام بیضایی و شهرام ناظری

سه گانه

نمایش های سه گانه عروسکی او متشکل از سه نمایش بنام های «عروسک ها»، «غروب در دیاری غریب» و «قصه ماه پنهان» در سال ۱۳۴۲ در یک کتاب منتشر شد

کارگردانی

بیضایی در ۲۸ اسفند ۱۳۴۵ نمایش عروسک ها را با همکاری گروه هنر ملی ضبط کرد که یک ماه بعد در ۲۸ فروردین ۱۳۴۶ از تلویزیون ملی پخش شد

از دانشگاه تا فیلم بلند

در سال ۱۳۴۷ با چهل و نه نفر دیگر پایه گذار کانون نویسندگان شد سپس در سال ۱۳۴۸ به عنوان استاد دانشگاه، تدریس را از دانشگاه تهران شروع کرد

در سال ۱۳۴۹ فیلم کوتاه «عمو سیبیلو» را کارگردانی کرد تا اینکه سال ۱۳۵۰ فیلم بلند «رگبار» را به سرانجام رساند که این فیلم در جشنواره فیلم سپاس سال ۱۳۵۲ بهترین فیلم شناخته شد

او همچنان نوشتن نمایشنامه نویسی و فیلمنامه را ادامه داد

انقلاب و اخراج از انشگاه

بیضایی در سال ۱۳۶۰ بعد از ۲۰ سال کار دولتی در حالی که دو ماه مانده بود بازنشسته شود از دانشگاه تهران اخراج شد و دیگر اجازه تدریس پیدا نکرد

فیلم باشو

بعد از محدودیت های فعالیت در سال ۱۳۶۴ خانواده اش را به اروپا فرستاد تا اینکه خود ساخت فیلم «باشو، غریبه کوچک» را در قامت کارگردان و نویسنده شروع کرد

این فیلم بعد از ۵ سال توقیف و در نهایت بعد از پایان جنگ ایران عراق در سال ۱۳۶۹ اکران شد و از آن سال به بعد در همه رای گیری ها به عنوان بهترین فیلم تاریخ سینمای ایران شناخته می شود

مهاجرت

بیضایی در نهایت سال ۱۳۶۷ وقتی ۵۰ ساله بود دار و ندارش را در تهران فروخت و نزد خانواده اش در آلمان رفت و بعد مدتی با آنها راهی کشور سوئد برای زندگی شد

بیضایی اما یکسال بعد از مهاجرت از همسر اولش طلاق گرفت و به ایران بازگشت و سال ۱۳۶۹ فیلم «مسافران» را ساخت

ازدواج اول

بهرام بیضایی اولین بار در سال ۱۳۴۴ وقتی ۲۷ ساله بود با «منیر اعظم رامین فر» خواهرزاده عباس جوانمرد (بازیگر) ازدواج کرد

ثمره این زندگی یک دختر بنام نیلوفر متولد ۱۳۴۵ – ارژنگ ۱۳۴۶ و نگار ۱۳۵۱ می باشد

عکس بهرام بیضایی و همسرش مژده شمسایی

ازدواج دوم

ایشان در سال ۱۳۶۸ بعد از بازگشت به ایران با خانم مژده شمسایی (هنرپیشه و چهره پرداز) ۲۱ ساله ازدواج کرد و در سال ۱۳۷۴ صاحب یک فرزند پسر بنم نیاسان شد

از فراسه تا سک گشی

استاد بیضایی در سال ۱۳۷۵ به دعوت پارلمان بین المللی نویسندگان راهی فرانسه شد تا اینکه یکسال بعد با گشایش فضا در دولت خاتمی به ایران بازگشت

او پس از ۱۸ سال دوری از صحنه کارگردانی در تئاتر را شروع کرد تا اینکه سال ۱۳۷۸ فیلم «سگ کشی» را بدون سانسور به اکران رساند تا پرفروشترین فیلم سال ۱۳۸۰ شود

آخرین آثار در ایران

بعد از سگ کشی، در کنار آثار متعدد تئاتر، فیلم مستند کوتاه ۸ دقیقه ای «قالی سخنگو» را در سال ۱۳۸۵ ساخت و فیلم «وقتی همه خوابیم» آخرین یادگاری او در سال ۱۳۸۷ بود

مهاجرت به آمریکا

بیضایی در نهایت بخاطر برخی بی مهری ها در سال ۱۳۸۹ به دعوت دانشگات استنفورد آمریکا راهی این کشور شد تا علاوه بر تدریس فعالیت هنری خود را آنجا پیش ببرد

با این حال کوشش های دوست داران وی برای بازگرداندنش بی نتیجه ماند

دکترای افتخاری

ایشان در سال ۱۳۹۶ دکترای افتخاری خود را از دانشگاه سنت اندروز آمریکا گرفت، زمستان همین سال نیز در جشنواره تیرگان در تورنتو بزرگداشتی برای وی برگزار شد

بیماری و فوت

در فروردین ۱۴۰۳ «پرویز جاهد» نویسنده و منتقد سینما اعلام کرد بهرام بیضایی به بیماری سرطان مبتلا شده است در نهایت نیز ۵ دی ۱۴۰۴ این کارگردان بنام، در روز تولد ۸۷ سالگی اش دار فانی را وداع گفت

فیلم ها

• وقتی همه خوابیم – ۱۳۸۷
• قالی سخنگو – ۱۳۸۵ (کوتاه)
• سگ کُشی – ۱۳۷۹
• گفتگو با باد – ۱۳۷۷
• مسافران – ۱۳۷۰
• شاید وقتی دیگر – ۱۳۶۶
• باشو، غریبه ی کوچک – ۱۳۶۴
• مرگ یزدگرد – ۱۳۶۰
• چریکه ی تارا – ۱۳۵۷
• کلاغ – ۱۳۵۶
• غریبه و مه – ۱۳۵۲
• سفر – ۱۳۵۱
• رگبار – ۱۳۵۱
• عمو سیبیلو – ۱۳۴۹

تدوین و فیلم نامه

• بادِ سرخ – ۱۳۷۹ (تدوینگر)
• زمانه – ۱۳۷۹ (تدوینگر)
• نقشی بر آب – ۱۳۷۶ (تدوینگر)
• فصل پنجم – ۱۳۷۵ (فیلمنامه نویس)
• برج مینو – ۱۳۷۵ (تدوینگر)
• بازی های پنهان – ۱۳۷۴
• روز واقعه – ۱۳۷۳ (فیلمنامه نویس)
• دونده – ۱۳۶۳ (تدوینگر)
• خطِّ قرمز – ۱۳۶۰ (فیلمنامه نویس)
• بچه های جنوب؛ جستجوی دو – ۱۳۶۰ (تدوینگر)
• سلندر – ۱۳۵۹ (تدوینگر و فیلمنامه)