درد قفسه سینه پس از ورزش نشانه چیست و باید نگران بود؟
درد قفسه سینه پس از ورزش
ورزش راهکاری فوق العاده برای حفظ سلامت قلب است؛ اما اگر تمرینات ورزشی شما با درد قفسه سینه همراه شود چه؟
فرقی نمی کند یک ورزشکار حرفه ای و باسابقه باشید، یک «ورزشکار آخر هفته» (کسی که فقط روزهای تعطیل به شدت ورزش می کند)، یا تازه در ابتدای مسیر تناسب اندام خود قرار داشته باشید؛ در هر صورت، جدی گرفتن درد قفسه سینه پس از ورزش از اهمیت بالایی برخوردار است
دکتر تاماتا سینگ (Tamanna Singh)، متخصص قلب و عروق ورزشی، به بررسی دلایل متعدد این عارضه می پردازد و توضیح می دهد که چرا در میان گذاشتن این موضوع با پزشک حیاتی است و چه زمانی این وضعیت یک فوریت پزشکی (اورژانس) محسوب می شود
آیا درد قفسه سینه پس از تمرین طبیعی است؟
اگرچه این پدیده رایج است و به ندرت خطری جانی به همراه دارد، اما احساس درد در قفسه سینه هنگام ورزش یا پس از پایان آن، همچنان موضوعی نگران کننده و نیازمند توجه است
«اگر هنگام ورزش یا انجام یک فعالیت بدنی در قفسه سینه خود احساس درد کردید، به هیچ وجه سعی نکنید به تمرین ادامه دهید و به خودتان فشار بیاورید، بلافاصله فعالیت خود را متوقف کنید و مربی یا تمرین دهنده خود را (در صورت داشتن) در جریان بگذارید
اما اگر به تنهایی ورزش می کنید چه؟ تمرین را متوقف کنید و به علائم خود دقیق شوید، اگر درد ادامه یافت یا شدیدتر شد، فوراً با اورژانس تماس بگیرید
حتی اگر درد فروکش کرد، پزشکان توصیه می کند که حتماً از یک پزشک وقت ویزیت بگیرید
پزشک علائم شما را بررسی کرده و وضعیت سلامت قلب، ریه، دستگاه گوارش و دیگر بخش های مرتبط را ارزیابی می کند، اگر علت درد همچنان نامشخص باقی بماند، ممکن است برای بررسی های دقیق تر، شما را به یک متخصص قلب و عروق ورزشی ارجاع دهد
دلایل احتمالی بروز درد
درد قفسه سینه حین یا بعد از تمرین می تواند دلایل بسیار متنوعی داشته باشد، در واقع، احتمال تجربه این درد در افراد پرتحرک و فعال بیشتر از افراد کم تحرک است؛ دلیل ساده آن هم این است که فعالیت بدنی بار کاری و فشار بیشتری را بر سیستم قلبی عروقی و سیستم اسکلتی عضلانی وارد می کند
البته ناگفته نماند که درد قفسه سینه همیشه به معنای وجود مشکل حاد در قلب شما نیست
دردهایی که با تأخیر و مدتی پس از اتمام ورزش ظاهر می شوند، معمولاً نشانه مشکلات قلبی نیستند با این حال، تنها راه برای رد کردن احتمالات خطرناک و جدی، انجام ارزیابی های دقیق پزشکی است
در ادامه به مواردی که ممکن است علت اصلی این وضعیت باشند، نگاهی می اندازیم
مشکلات اسکلتی – عضلانی
ورزش می تواند باعث فرسودگی و استهلاک زیادی در بدن شود و گاهی اوقات، این فشار خود را در قفسه سینه نشان می دهد، دلایل احتمالی درد قفسه سینه با منشأ اسکلتی-عضلانی عبارتند از:
اسپاسم (گرفتگی) عضلانی: آیا تا به حال حین ورزش دچار حس «تیر کشیدن» یا انقباض ناگهانی پهلو و سینه شده اید؟ این دردهای ناگهانی و تیز که بیشتر در شروع یک برنامه تمرینی جدید رخ می دهند، معمولاً ناشی از یک گرفتگی ساده در دیافراگم، شکم یا یکی از عضلات بین دنده ای (ماهیچه های میان دنده ها) هستند
کوبیدگی یا شکستگی دنده ها: این آسیب های دردناک که روند بهبودی کندی هم دارند، به ویژه در ورزش های پربرخورد مانند بوکس، فوتبال آمریکایی یا راگبی بسیار شایع هستند
مشکلات اسکلتی – عضلانی دیواره قفسه سینه: از کوستوکندریت (التهاب غضروف دنده) و سندرم گرفتگی پیش قلبی (Precordial Catch) گرفته تا سندرم تیتزه (Tietze) و سندرم درد میوفاشیال؛ طیف وسیعی از عارضه های اسکلتی-عضلانی وجود دارند که می توانند حین یا پس از ورزش باعث ایجاد درد در قفسه سینه شوند
بیماری رفلاکس معده به مری (GERD)
هرچند تحرک برای گوارش عالی است، اما تمرینات شدید ورزشی می توانند خطر ابتلا به مشکلات گوارشی را که منجر به درد قفسه سینه می شوند، افزایش دهند
دکتر سینگ متخصص قلب و عروق ورزشی می گوید که این موضوع به ویژه زمانی صادق است که رژیم غذایی خاصی داشته باشید یا دوره های متناوب «روزه داری و پرخوری» را تجربه کنید
رفلاکس مزمن اسید معده (GERD) در میان علاقه مندان به تناسب اندام بسیار شایع است و اغلب با مشکلات قلبی اشتباه گرفته می شود؛ به همین دلیل است که در زبان انگلیسی به آن «سوزش قلب» (Heartburn) می گویند
هنگام ورزش، غذا با سرعت کمتری از معده به سمت روده ها حرکت می کند و دریچه عضلانی انتهای مری شل می شود، این امر به اسید معده اجازه می دهد تا بالا بیاید و حس سوزش در قفسه سینه ایجاد کند و منقبض کردن عضلات شکم حین تمرین نیز می تواند فشار داخلی را افزایش داده و این وضعیت را تشدید کند
سایر مشکلات گوارشی
دیگر مشکلات رایج گوارشی که می توانند منجر به درد قفسه سینه حین و پس از ورزش شوند عبارتند از:
- نفخ و تجمع گاز در دستگاه گوارش
- فتق هیاتال (ورود قسمتی از معده به درون قفسه سینه)
- زخم های گوارشی (زخم معده)
آیا عادت دارید بعد از یک تمرین سخت، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن مصرف کنید؟ این کار هم می تواند یکی از عوامل محرک درد در قفسه سینه شما باشد
دکتر سینگ در این باره توضیح می دهد:
«این داروها می توانند پوشش داخلی معده را تحریک کنند و در نهایت منجر به ناراحتی های گوارشی و بروز درد در ناحیه قفسه سینه شوند»
بیماری های ریوی
هنگامی که درد قفسه سینه حین یا بلافاصله پس از ورزش رخ می دهد، شایع ترین علت آن اسپاسم مجاری هوایی کوچک در ریه ها است؛ عارضه ای که به آن برونکواسپاسم ناشی از ورزش (EIB) می گویند
این گرفتگی ها اغلب در زمان های خاصی از سال، مانند زمستان یا فصل آلرژی، و یا هنگام تمرین در محیط های خاص تشدید می شوند
اما برونکواسپاسم تنها مشکل ریوی نیست که می تواند پشت پرده ی درد قفسه سینه ناشی از ورزش باشد:
- عفونت های ریوی: اگر در فضای باز ورزش می کنید، قرار گرفتن در معرض عوامل جوی و محیطی می تواند خطر ابتلا به عفونت های ویروسی و باکتریایی ریه را افزایش دهد
این عفونت ها گاهی اوقات به ذات الریه (پنومونی) یا پلورزی (ذات الجنب) منجر می شوند؛ پلورزی در واقع التهاب بافت هایی است که سطح ریه ها و حفره قفسه سینه را می پوشانند
«التهاب ناشی از پلورزی مانند یک درد بسیار تیز و خنجری احساس می شود که هنگام دم (نفس کشیدن به درون) به اوج خود می رسد»
- مشکلات حادتر و نادر ریوی: برخی عارضه های ریوی کمتر شایع اما به شدت جدی که می توانند حین ورزش باعث درد قفسه سینه شوند عبارتند از:
- پنوموتوراکس: که عموماً به عنوان فروافتادگی یا جمع شدن ریه شناخته می شود
- آمبولی ریه: ایجاد لخته خون در یک یا چند شریان اصلی ریه
دلایل مرتبط با سلامت روان
احتمالا جملاتی با مضمون «ذهنت را روی بازی متمرکز کن» را شنیده اید؛ اما گاهی اوقات، فاکتورهای روانی محرک اصلی درد قفسه سینه ناشی از ورزش هستند
دکتر سینگ می گوید:
«علاقه مندان به تناسب اندام و ورزشکاران معمولاً افرادی کمال گرا و توفیق طلب هستند، رقابت جو و باانگیزه بودن ویژگی فوق العاده ای است، اما همین روحیه می تواند زمینه ساز افزایش سطح استرس، اضطراب، اختلالات پانیک (وحشت زدگی) و افسردگی شود»
این شرایط روحی می توانند باعث جهش ناگهانی ضربان قلب یا فشار خون شوند و یا حتی پدیده هایپرونتیلاسیون (تنفس بیش از حد سریع و سطحی) را تحریک کنند؛ ترکیبی که بستر را کاملاً برای بروز درد قفسه سینه فراهم می سازد
علاوه بر این، مواد محرک مانند کافئین که به وفور در نوشیدنی های انرژی زا و مکمل های پروتئینی یافت می شوند، می توانند این وضعیت را به مراتب پیچیده تر و تشدید کنند
مشکلات و عارضه های قلبی
شایع ترین علت درد قفسه سینه مرتبط با قلب حین ورزش، بر حسب سن افراد متفاوت است:
ورزشکاران ۳۵ سال و بالاتر: دکتر سینگ اشاره می کند که در این رده سنی، احتمالاً «آنژین صدری» منشأ اصلی درد است، آنژین به دلیل کاهش جریان خون به عضله قلب در اثر بیماری عروق کرونر رخ می دهد. در این موارد، درد معمولاً در طول فعالیت ورزشی پدیدار شده و با استراحت فرد فروکش می کند
افراد زیر ۳۵ سال: دردهای قلبی قفسه سینه حین یا بعد از تمرین در این سنین، اغلب با نقایص مادرزادی قلب در ارتباط هستند؛ به این معنی که فرد با این مشکل متولد شده است
این عارضه ها عبارتند از:
- کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک: ضخیم شدن بیش از حد و غیرطبیعی عضله قلب
- قرارگیری نامتعارف عروق کرونر: جابه جایی آناتومیک رگ های تغذیه کننده قلب
مشکلات مادرزادی دریچه های قلب
البته همه بیماری های قلبی که عامل درد قفسه سینه هستند، به سن یا مسائل مادرزادی محدود نمی شوند
«میوکاردیت» (التهاب خود عضله قلب) و «پریکاردیت» (التهاب آب شامه یا غشای دور قلب)، اغلب بر اثر یک عفونت ویروسی ایجاد می شوند و فعالیت ورزشی سنگین می تواند آن ها را به شدت وخیم تر کند
چه زمانی باید به بیمارستان مراجعه کرد؟
- گاهی اوقات، احساس درد در قفسه سینه هنگام دویدن یا تمرین کردن، نشانه یک فوریت پزشکی بسیار جدی (اورژانس) است
- در صورتی که حین یا پس از ورزش دچار درد قفسه سینه شدید و این درد با هر یک از نشانه های زیر همراه بود، بلافاصله با فوریت های پزشکی (اورژانس) تماس بگیرید:
- درد یا فشار شدیدی احساس می کنید؛ گویی قفسه سینه تان تحت فشار و انقباض شدیدی است یا وزنه سنگینی روی سینه شما قرار دارد
- علت مشخص، منطقی و واضحی برای بروز این درد وجود ندارد
- شدت درد بسیار فراتر از آن چیزی است که برای نوع و سطح فعالیت ورزشی شما منطقی به نظر برسد
- درد به سرعت برطرف نمی شود یا با گذشت زمان شدت می یابد
- درد به بازوها، شانه ها، گردن، فک یا پشت (کمر) انتشار می یابد
- دچار سرگیجه، منگی شده اید یا حالت غش (سنکوپ) به شما دست داده است
- درد با حالت تهوع یا استفراغ همراه است
- دچار تنگی نفس شدید یا خس خس سینه شده اید، یا رنگ لب ها و پوستتان متمایل به آبی (کبودی) شده است
- عمل دم و بازدم (نفس کشیدن) باعث ایجاد دردهای تیز و خنجری می شود
- در پیشینه پزشکی خانواده شما، سابقه مرگ ناگهانی قلبی وجود دارد
احتیاط بهتر از پشیمانی
شما بدن خود را بهتر از هر کس دیگری می شناسید، اگر احساس می کنید مشکلی جدی وجود دارد، به حس و غریزه خود اعتماد کنید، در چنین شرایطی، همیشه احتیاط کردن بهتر از پشیمانی است
