۱۳ نوآوری یونانی که بعد از ۲۰۰۰ سال هنوز استفاده می شوند

اختراعات کاربردی یونان باستان

تمدن یونان باستان هرچند در سال ۱۴۶ پیش از میلاد عملاً توسط رومی ها پایان یافت، اما میراث فرهنگی شگفت انگیز آن بیش از ۲۱۰۰ سال بعد همچنان پابرجاست

اصطلاح «گهوارهٔ تمدن غرب» برای یونان، هیچ اغراق و مبالغه ای نیست. بسیاری از ابزارها، روش های بنیادین کار و شیوه های تفکر که امروز نیز به آن ها تکیه می کنیم، نخستین بار در یونان باستان شکل گرفتند

در ادامه با ۱۰ ایده، اختراع و نوآوری مهم یونانی آشنا می شویم که دنیای امروز را شکل داده اند

نقشه نگاری (کارتوگرافی)

نقشه نگاری، یعنی مطالعه و ساخت نقشه، علمی ضروری است که تأثیر بزرگی بر جهان داشته است، این علم نخست در بابل باستان شکل گرفت، اما یونانیان آن را به یک دانش کامل و پیشرفته تبدیل کردند

شخصی به نام «آناکسیماندر» (حدود ۶۱۰ تا ۵۴۶ پیش از میلاد) بخش زیادی از عمر خود را صرف نقشه کشی کرد و پیشرفت های بزرگی در ترسیم نقشه جهان، نجوم و حتی مفاهیم عرض و طول جغرافیایی به وجود آورد

به لطف تلاش های او، نقشه ها گسترش پیدا کردند و امروز ما به راحتی با سیستم های GPS در شهرها حرکت می کنیم!

ساعت زنگ دار

یکی از سخت ترین بخش های رفتن به محل کار، بیدار شدن به موقع است، خوشبختانه وجود ساعت های زنگ دار این کار را آسان کرده است!

مخترع این وسیله شگفت انگیز، فیلسوف مشهور یونان باستان، «افلاطون» بود.

حدود ۴۰۰ سال پیش از میلاد، او دستگاهی طراحی کرد که با یک سازوکار داخلی، یک ارگ آبی را در زمان مشخصی به صدا درمی آورد

هرچند برخی این اختراع را به «کتسیبیوس» نسبت می دهند؛ او با افزودن صفحه نمایش زمان و سیستمی برای انداختن سنگ ریزه روی زنگ، این دستگاه را کامل تر کرد

در هر صورت، ساعت زنگ دار یکی از اختراعات مهم یونان باستان است که امروز هم در سراسر دنیا استفاده می شود

مسافت سنج (اُدومتر)

اُدومتر دستگاهی است که معمولاً زیاد به آن توجه نمی کنیم، اما در بسیاری از وسایل حمل ونقل مثل موتور و خودرو وجود دارد و مسافت طی شده را اندازه گیری می کند

ریشه این وسیله به یونان باستان برمی گردد، نخستین توصیفات آن را «ویتروویوس»، مهندس نظامی رومی، ارائه کرده که آن را به «هِرون اسکندرانی»، ریاضی دان یونانی نسبت داده است

البته برخی تاریخ دانان این اختراع را حاصل کار «ارشمیدس» در دوران جنگ های پونیک می دانند با وجود اختلاف نظرها، اُدومتر یکی از اختراعات مهم یونانی است که هنوز هم مورد استفاده قرار می گیرد

سیستم های گرمایش مرکزی

گرچه این سیستم در آن زمان ساده و ابتدایی بود، اما یونانیان نخستین کسانی بودند که از گرمایش مرکزی استفاده کردند

این فناوری توسط «مینوسی ها» ابداع شد؛ آن ها از کانال هایی در زیر زمین که با هوای گرم پر می شدند، برای گرم شدن کف استفاده می کردند.

این سیستم معمولاً به آتشی متصل بود که بردگان آن را برای گرمای بیشتر تنظیم می کردند

یکی از نخستین نمونه های این سیستم در «معبد آرتمیس» کشف شده است. هرچند ساده بود، اما پیش زمینه ای برای سیستم های گرمایش راحت و مدرن امروزی محسوب می شود

درهای اتوماتیک

نخستین درهای اتوماتیک، که با بخار کار می کردند نه برق، در یونان اختراع شدند، این درها را «هِرون اسکندرانی»، ریاضی دان و مخترع مشهور ساخت

او با ترکیب هوای داغ، فشار بخار و سیستم طناب ها و قرقره ها، مکانیزمی ایجاد کرد که درها به صورت خودکار باز شوند

این اختراع با گذشت زمان تکامل یافت و امروزه یکی از رایج ترین فناوری ها در ساختمان ها و مراکز عمومی است

مفهوم دموکراسی

این مورد مانند دیگر اختراعات فیزیکی نیست، اما نشان دهنده پیشرفت های فکری یونانیان است

«دموکراسی» که امروزه یکی از رایج ترین شکل های حکومت است و مردم در آن نمایندگان خود را انتخاب می کنند، در یونان باستان پدید آمد

گرچه نشانه هایی از حکومت های مشابه پیش از آن هم وجود داشت، اما شکل واقعی دموکراسی در سال ۵۰۸ پیش از میلاد در آتن ایجاد شد

در این زمان، مردم آتن امکان یافتند رهبران خود را انتخاب کنند و از همین رو این شهر به «زادگاه دموکراسی» معروف شد

دستگاه فروش اتوماتیک (وندینگ ماشین)

گرچه ممکن است تصور شود این دستگاه ها اختراع جدیدی هستند، اما قدمت آن ها به هزاران سال پیش برمی گردد، «هِرون اسکندرانی» باز هم نقش اصلی را داشت

او بین سال های ۱۰ تا ۷۰ میلادی دستگاهی ساخت که با انداختن یک سکه یونانی، اهرمی را فعال می کرد و دریچه ای را برای خروج «آب مقدس» باز می کرد

پس از افتادن سکه، دریچه بسته می شد و جریان آب متوقف می گردید

هرچند این دستگاه ساده بود، عملکردی شبیه دستگاه های فروش امروزی داشت؛ البته امروز معمولاً به جای آب مقدس، خوراکی می دهند!

فلسفه

یونان باستان در سدهٔ ششم پیش از میلاد با شکل گیری فلسفه، تأثیر عظیمی بر تفکر غرب گذاشت، فیلسوفان پیشاسقراطی مانند تالس و فیثاغورس بیشتر به فلسفهٔ طبیعی (مشابه علم امروز) می پرداختند.

بعدها در سده های پنجم و چهارم پیش از میلاد، سقراط، افلاطون و ارسطو نخستین بررسی های عمیق دربارهٔ اخلاق، منطق، معرفت و شیوهٔ استدلال را ارائه کردند

فلسفهٔ کلاسیک یونان، پایه های علمی، سیاسی و متافیزیکی غرب را تا امروز شکل داده است.

هندسه

هندسه پیش از یونانی ها توسط مصر، بابل و تمدن های هند استفاده می شد، اما بیشتر جنبهٔ کاربردی داشت

یونانی ها، از تالس تا اقلیدس و فیثاغورس و ارشمیدس، هندسه را بر پایهٔ اصول و استدلال منطقی تدوین کردند، نه آزمون وخطا، همین پایه ها هنوز هم اساس آموزش هندسه در مدارس است

آسیاب آبی

یونانی ها نخستین کسانی بودند که چرخ آب و چرخ دندهٔ دندانه دار را برای به کارگیری قدرت آب ساختند

آسیاب های آبی برای آرد کردن گندم، بریدن سنگ، بالا کشیدن آب و کاهش کار انسانی استفاده می شدند، گفته می شود این فناوری در حدود سال ۳۰۰ پ. م در بیزانس پدید آمد

برخی نوشته های فیلو مکانیک یونانی نشان می دهد که شاید او نخستین توصیف کنندهٔ آن بوده است

جرثقیل

باز هم یونانی ها فناوری قدیمی تری را بازآفرینی کردند. جرثقیل از شادوف (نوعی دستگاه آب کشی در میان رودان) الهام گرفته شده بود، اما یونانی ها در حدود سال ۵۱۵ پ. م آن را بزرگ تر، قدرتمندتر و مناسب جابه جایی سنگ های بسیار سنگین کردند

با اینکه جرثقیل های امروزی با برق و در ارتفاع های بسیار بیشتر کار می کنند، اما اصل کار همان است

پزشکی

هیپوکرات (۴۶۰ پ. م)، «پدر طب نوین»، نخستین کسی بود که بیماری ها را نه ناشی از خشم خدایان، بلکه نتیجهٔ علل طبیعی دانست

او با تکیه بر مشاهده، ثبت اطلاعات و شیوه های بالینی، بنیان های پزشکی علمی را بنا کرد

سوگندنامهٔ پزشکی هیپوکرات نیز اصول اخلاق پزشکی را پایه گذاری کرد اصولی که تا امروز نیز هرچند تغییر یافته، همچنان معتبر است

تئاتر

تئاتر از ارزش یونانیان برای سخن گفتن، آیین های نمایشی، نقاب ها، لباس ها و رقص شکل گرفت و از حدود ۷۰۰ پ. م به بخش مهمی از زندگی یونانی تبدیل شد

سه ژانر اصلی تراژدی، کمدی و ساتیر همگی نخستین بار در آتن پدید آمدند و بعدها در سراسر امپراتوری یونان گسترش یافتند

بخش بزرگی از عناصر نمایشی، شخصیت های کلیشه ای، ساختار ژانرها و حتی شکل سالن های بزرگ نمایش و ورزشگاه های امروزی از تئاتر یونان باستان الهام گرفته است

جمع بندی

در مرور این اختراعات شگفت انگیز، می توان دید که تمدن یونان باستان چه تأثیر عظیمی بر زندگی امروز ما گذاشته است

تصور کنید اگر سیستم گرمایش مرکزی نبود و مجبور بودیم تمام زمستان کنار آتش بنشینیم، یا اگر ساعت زنگ دار اختراع نشده بود و هر شب با امید به بیدار شدنِ به موقع می خوابیدیم چه می شد؟

به لطف نوآوری های یونانیان باستان، امروز از بسیاری از امکانات راحت و کاربردی بهره مندیم