آرتروز در گربه: علائم، علل و درمان خانگی و پزشکی
آرتروز گربه چیست؟
آرتروز در گربه ها (که با نام های استئوآرتریت یا بیماری فرسایشی مفاصل نیز شناخته می شود) یک بیماری مزمن و پیش رونده است که باعث درد مفاصل و کاهش توانایی حرکت در حیوان می شود
این وضعیت در گربه های مسن بسیار شایع است؛ به طوری که تخمین زده می شود ۷۰ تا ۹۰ درصد گربه های بالای ۱۲ سال به آن مبتلا باشند با این حال، بیماری می تواند زودتر هم شروع شود؛ چرا که تحقیقات نشان می دهند حدود ۶۰ درصد از گربه های بالای ۶ سال، نشانه هایی از آرتروز را دارند
آرتروز به مرور زمان و با تغییر در ساختار مفاصل ایجاد می شود، در این بیماری، غضروفی که به طور طبیعی از مفصل محافظت کرده و مانند یک ضربه گیر عمل می کند، تحلیل می رود و باعث می شود استخوان ها روی هم سایش داشته باشند این اتفاق در نهایت منجر به التهاب، تورم و درد می شود
در برخی موارد، ممکن است استخوان های اطراف مفصل نیز دچار شکستگی های بسیار ریز شده و زوائد تیز و استخوانی داخل مفصل ایجاد کنند
مفاصلی که بیشتر از همه درگیر می شوند عبارتند از:
- ستون فقرات
- لگن
- زانوها
- آرنج ها
البته باید توجه داشت که آرتروز می تواند در هر مفصلی از بدن ایجاد شود
از آنجایی که آرتروز یک بیماری پیش رونده است، علائم آن معمولاً با گذشت زمان بدتر می شود و با افزایش آسیب های مفصلی، گربه ها ممکن است دچار خشکی بدن، لنگیدن و کاهش توان حرکتی شوند
اگرچه آرتروز می تواند هر گربه ای را درگیر کند، اما بیشتر با افزایش سن در ارتباط است و به نظر نمی رسد به نژاد یا جنسیت خاصی محدود باشد
علائم آرتروز در گربه ها
علائم آرتروز در گربه ها می تواند بسیار نامحسوس باشد، چرا که گربه ها معمولاً عادت دارند درد خود را پنهان کنند، برخی از آن ها نشانه های فیزیکی واضحی دارند، از جمله:
- لنگ زدن
- تورم مفاصل
- تحلیل رفتن عضلات
با این حال، بسیاری از گربه ها تغییرات رفتاری ظریفی از خود نشان می دهند که همین موضوع تشخیص آرتروز را دشوارتر می کند، گربه های مبتلا به آرتروز ممکن است رفتارهای زیر را داشته باشند:
- تردید و بی میلی برای پریدن، بالا رفتن یا بازی کردن
- کاهش سطح انرژی یا چابکی
- خطا در پریدن یا افتادن هنگام بالا و پایین رفتن از سطوح
- دشواری در تمیز کردن خود (لیس زدن بدن)، که منجر به آشفتگی و نامرتب شدن موها می شود
- تغییر در نحوه نشستن، دراز کشیدن یا خوابیدن
- دوری از ظرف خاک یا دستشویی کردن در خارج از آن (ممکن است گربه فضای ظرف خاک را عامل درد خود تصور کند)
به خاطر داشته باشید که این تغییرات معمولاً به مرور زمان و به تدریج ایجاد می شوند و به ندرت پیش می آید که به طور ناگهانی ظاهر شوند
علل ابتلا به آرتروز در گربه ها
آرتروز در گربه ها می تواند به دلیل افزایش سن، آسیب دیدگی یا بیماری های زمینه ای ایجاد شود
۱- سن و ژنتیک
در بسیاری از موارد، آرتروز بدون یک علت مشخص و تنها به عنوان بخشی از روند طبیعی پیر شدن رخ می دهد البته عوامل ژنتیکی نیز می توانند در این زمینه نقش داشته باشند.
۲- آسیب های مفصلی
آرتروز می تواند پس از وارد شدن ضربه به مفصل نیز ایجاد شود، حتی اگر آن جراحت جزئی بوده باشد
غضروفِ آسیب دیده آنزیم هایی ترشح می کند که باعث تجزیه غضروف و کلاژن می شوند؛ این فرآیند منجر به افزایش التهاب و تخریب بیشتر مفصل می گردد
عوامل آسیب زننده شامل موارد زیر هستند:
- آسیب های رباط (مانند پارگی رباط صلیبی)
- ضربه مستقیم (مانند سقوط یا تصادف با خودرو)
- نقص های مادرزادی (مشکلات مفصلی که گربه با آن ها متولد شده است)
۳- بیماری ها و عفونت ها
برخی شرایط خاص می توانند باعث التهاب مفاصل و ایجاد آرتروز شوند، از جمله:
- بیماری های مربوط به سیستم ایمنی (مانند پلی آرتریت غیر فرسایشی)
- بیماری های ناشی از نیش کنه (مانند بیماری لایم)
- عفونت هایی که مستقیماً مفاصل را درگیر می کنند
تشخیص آرتروز گربه توسط دامپزشک؟
دامپزشکان برای تشخیص آرتروز در گربه ها، ترکیبی از معاینه بدنی و تصویربرداری های تشخیصی را به کار می گیرند
معمولاً بر اساس مشاهدات در حین معاینه، به وجود آرتروز مشکوک می شوند، اما برای تایید نهایی تشخیص، به آزمایش های تکمیلی نیاز است
در برخی موارد، گربه ها ممکن است هیچ علامت واضحی نشان ندهند و بیماری آن ها به طور اتفاقی در طول معاینات دوره ای یا تصویربرداری های دیگر تشخیص داده شود
- معاینه بدنی
- در طول معاینه، دامپزشک ممکن است متوجه موارد زیر شود:
- لنگیدن حیوان
- تغییر در طرز راه رفتن، ایستادن یا نشستن
- دشواری در نشستن، بلند شدن یا حرکت کردن
- تورم یا ضخیم شدن مفاصل
- صداهای مفصلی (مانند صدای تق تق یا سایش در مفاصل)
- احساس درد هنگام لمس مفاصل
- کاهش دامنه حرکتی مفاصل
تصویربرداری تشخیصی
رادیولوژی (عکس برداری با اشعه ایکس) رایج ترین روش برای تأیید آرتروز در گربه ها است، این تصاویر به دامپزشکان اجازه می دهند تا تغییرات استخوان و مفاصل را ارزیابی کنند، مواردی از جمله:
- اتساع و تورم مفصل
- زوائد استخوانی غیرطبیعی
- ضخیم شدن بافت های نرم
- باریک شدن فضای بین مفاصل
- وجود قطعات کوچک و سخت شده در فضای مفصلی
ارزیابی های تکمیلی
در برخی موارد، ممکن است دامپزشک یک دوره آزمایشی از داروهای مسکن را پیشنهاد دهد تا متوجه شود گربه چقدر درد می کشد و بدنش به درمان چه واکنشی نشان می دهد
درمان آرتروز در گربه ها
هدف از درمان آرتروز در گربه ها، کاهش درد، بهبود توانایی حرکتی و کند کردن روند پیشرفت بیماری است
معمولاً استفاده از «روش های درمانی ترکیبی» (به کارگیری هم زمان چندین روش درمانی) بهترین نتیجه را به همراه دارد و به گربه کمک می کند تا کیفیت زندگی خوبی داشته باشد
۱- مدیریت وزن
کنترل وزن گربه یکی از حیاتی ترین قدم ها در درمان آرتروز است، وزن اضافی، فشار مضاعفی به مفاصل وارد می کند بنابراین کاهش وزن می تواند به شکل چشم گیری راحتی و توانایی حرکت حیوان را بهبود ببخشد
برای کمک به کاهش وزن گربه، می توانید با مشورت دامپزشک یک برنامه غذایی و کالری شماری مناسب تنظیم کنید، در این شرایط، ممکن است استفاده از غذاهای رژیمی مخصوص (که توسط دامپزشک تجویز می شوند) توصیه شود
۲- داروهای تسکین درد و تقویت مفاصل
دامپزشکان ممکن است برای مدیریت درد و التهاب، داروهای مختلفی تجویز کنند، از جمله:
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs): این داروها بسیار موثر هستند، اما به دلیل اثرات احتمالی بر اندام های داخلی، مصرف آن ها نیاز به نظارت دقیق دارد (مانند ملوکسیکام یا اونسور)
- گاباپنتین: معمولاً برای تسکین دردهای مزمن استفاده می شود
- داروهای شبه افیونی (اپیوئیدها): در موارد خاص استفاده می شوند، اما ممکن است باعث گیجی و خواب آلودگی شوند و نیاز به مراقبت زیاد دارند
- پلی سولفات گلیکوزآمینوگلیکان (Adequan): یک داروی تزریقی است که با متوقف کردن آنزیم های تخریب گر در مفصل، به حفظ غضروف کمک می کند، این دارو معمولاً با دوز مشخص و تحت نظر دامپزشک مصرف می شود
- آمانتادین: در برخی موارد می تواند به عنوان مکمل برای تسکین بیشتر درد مفید باشد
- فرونوت مب (Solensia): یک روش درمانی جدید (آنتی بادی مونوکلونال) است که اختصاصاً برای گربه ها طراحی شده، تحقیقات اولیه نشان می دهند که این دارو برای مدیریت آرتروز بسیار سودمند است
۳- مکمل ها
مکمل ها می توانند به حفظ سلامت مفاصل و کاهش التهاب در گربه های مبتلا به آرتروز کمک کنند
- گلوکزآمین و کندرویتین: این ترکیبات به سلامت غضروف و عملکرد بهتر مفاصل کمک می کنند، دامپزشکان معمولاً برندهای معتبری مانند Dasuquin یا Cosequin را به دلیل ایمنی و اثربخشی بالا توصیه می کنند
- اسیدهای چرب امگا ۳: این مواد می توانند در کاهش التهاب مفاصل موثر باشند
- سی بی دی (CBD): این ماده برای تسکین درد مورد توجه قرار گرفته است، اما تحقیقات درباره اثرات آن روی گربه ها هنوز محدود است، همچنین نگرانی هایی در مورد کیفیت و مسائل قانونی آن وجود دارد، همیشه قبل از استفاده از CBD یا محصولات مشابه، با دامپزشک خود مشورت کنید
۴- درمان های پزشکی و حمایتی
در کنار دارو و مدیریت وزن، استفاده از روش های درمانی مکمل می تواند به بهبود راحتی و توان حرکتی گربه کمک کند:
- لیزر درمانی (لیزر سرد): به کاهش التهاب و درد کمک می کند، این روش معمولاً با جلسات فشرده شروع شده و به مرور زمان تعداد جلسات کمتر می شود
- طب سوزنی: ممکن است برای برخی گربه ها تسکین دهنده باشد، هرچند میزان تحمل گربه ها نسبت به این روش متفاوت است
- سلول های بنیادی: این روش در گونه های دیگر نتایج امیدوارکننده ای داشته است، اما برای استفاده در گربه ها به تحقیقات بیشتری نیاز دارد
- کمپرس گرم یا سرد: با بهبود گردش خون و کاهش التهاب، می تواند به صورت موقتی درد را تسکین دهد
- فیزیوتراپی: به بهبود توانایی حرکت کمک کرده و می تواند پشتیبان خوبی برای برنامه های کاهش وزن باشد
۵- گزینه های جراحی
در موارد شدید یا خاصِ آرتروز، ممکن است جراحی پیشنهاد شود، اگرچه جراحی معمولاً خط اول درمان نیست، اما در برخی گربه ها می تواند باعث بهبود کیفیت زندگی شود
گزینه های جراحی عبارتند از:
- فیوژن (خشک کردن) مفصل: متصل کردن دو استخوان مفصل به یکدیگر برای از بین بردن حرکت دردناک
- تعویض مفصل
- قطع عضو
نکته مهم این است که جراحی باعث درمان قطعی آرتروز نمی شود، بلکه هدف آن کاهش درد و بهبود عملکرد بدن در طول زمان است
بهبودی و مدیریت آرتروز در گربه ها
آرتروز در گربه ها درمان قطعی ندارد و تغییرات ایجاد شده قابل بازگشت نیست، اما مدیریت صحیح بیماری می تواند روند پیشرفت آن را کند کرده و کیفیت زندگی گربه را بهبود ببخشد
با درمان مناسب، بسیاری از گربه ها می توانند تا سال ها بدون درد و با فعالیت کافی زندگی کنند، از آنجایی که برخی گربه ها نشانه های بسیار ظریفی از خود بروز می دهند، پایش و کنترل مداوم آن ها ضروری است
مراقبت های مستمر شامل موارد زیر است:
- معاینات دوره ای و منظم توسط دامپزشک
- مدیریت درد و استفاده از درمان های حمایتی
- زیر نظر گرفتن هرگونه تغییر در نحوه حرکت یا رفتار گربه
اقدام زودهنگام و مدیریت مستمر، کلید اصلی حفظ راحتی و سلامت گربه است
پیشگیری از آرتروز در گربه ها
حفظ وزن ایده آل یکی از مهم ترین راه ها برای کاهش خطر ابتلا به آرتروز است، برای پیشگیری یا به تأخیر انداختن این بیماری، می توانید اقدامات زیر را انجام دهید:
- گربه خود را متناسب نگه دارید و از اضافه وزن او جلوگیری کنید
- در صورت نیاز، از یک برنامه کاهش وزن تحت نظر دامپزشک پیروی کنید
- با مشورت دامپزشک، استفاده زودهنگام از مکمل های تقویت مفاصل یا محافظ غضروف را مد نظر قرار دهید
- برداشتن این قدم ها به حفظ سلامت مفاصل کمک کرده و خطر آسیب های طولانی مدت را کاهش می دهد
سوالات متداول درباره بیماری آرتروز در گربه ها
نشانه های آرتروز در گربه چیست؟ نشانه های آرتروز در گربه ها اغلب ظریف هستند و ممکن است به راحتی نادیده گرفته شوند، علائم رایج عبارتند از:
- کاهش رسیدگی به نظافت بدن (لیس زدن کمتر)
- کاهش توان حرکتی یا بی میلی برای پریدن
- خشکی بدن یا لنگ زدن
- تغییرات رفتاری، مانند فعالیت کمتر یا تغییر در عادت استفاده از ظرف خاک نیز ممکن است مشاهده شود
آرتروز در گربه ها از چه سنی شروع می شود؟ آرتروز معمولاً در گربه های بالای ۱۰ سال تشخیص داده می شود، اما در بسیاری از موارد فرآیند شروع آن به سنین پایین تر برمی گردد
چگونه می توانم به گربه پیرم که دچار آرتروز است کمک کنم؟ مدیریت آرتروز در گربه های مسن بر کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی تمرکز دارد، برای این منظور، با همکاری دامپزشک اقدامات زیر را انجام دهید:
- وزن گربه را در محدوده سالم نگه دارید
- از داروهای مناسب برای تسکین درد استفاده کنید
- مکمل های مفاصل یا درمان های حمایتی را به برنامه او اضافه کنید
- محیط خانه را برای او مناسب سازی کنید (مثلاً دسترسی آسان تر به ظرف غذا، ظرف خاک و محل استراحت)
مدیریت زودهنگام و مداوم می تواند به گربه شما کمک کند تا همچنان راحت و فعال بماند
